To nieprawda, że alimenty kończą się na granicy
Ochrona interesów dziecka jest jednym z nielicznych obszarów, w których państwa realnie współpracują, nawet wtedy, gdy procedury są powolne oraz mało intuicyjne.
W praktyce kluczowe są trzy pytania:
- Gdzie mieszka dziecko,
- Gdzie mieszka rodzic zobowiązany do płacenia alimentów,
- W którym kraju uruchamiasz procedurę.
Bez tego bowiem bardzo łatwo trafić w ślepą uliczkę.
Poniżej przedstawiam trzy scenariusze.
oboje rodzice mieszkają w UK
Ten scenariusz ma jasno określoną ścieżkę prawną. W większości przypadków, jesli druga strona nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego, właściwą drogą jest Child Maintenance Service (CMS).
Wniosek składa się online przez GOV.UK. CMS wylicza wysokość świadczenia na podstawie dochodu brutto rodzica zobowiązanego do płacenia alimentów.
Ogólne informacje o Child Maintenance Service https://www.gov.uk/child-maintenance-service
Sąd rodzinny w UK zwykle nie zajmuje się alimentami, ponieważ ustawodawca celowo przekazał te sprawy do CMS.
Jak CMS nalicza alimenty
CMS zaczyna zawsze od dochodu rodzica zobowiązanego do płacenia alimentów, a nie od sytuacji dziecka.
Dane są bezpośrednio pobierane z HMRC, czyli z brytyjskiego systemu podatkowego.
Dochód roczny jest następnie przeliczany na dochód tygodniowy brutto, a dopiero potem od tej kwoty liczone są alimenty.
CMS stosuje progi dochodowe:
- poniżej £7 tygodniowo – alimenty wynoszą £0 (tzw. nil rate),
- między £7 a £100 tygodniowo lub przy określonych świadczeniach – obowiązuje stała kwota £7 tygodniowo (flat rate),
- powyżej £100 tygodniowo – wchodzi tzw. basic rate.
Przy basic rate CMS liczy alimenty jako procent dochodu, czyli:
Od pierwszych £800 tygodniowego dochodu brutto CMS stosuje następujące stawki:
- 12% – przy jednym dziecku,
- 16% – przy dwojgu dzieci,
- 19% – przy trojgu lub większej liczbie dzieci.
Jeżeli dochód przekracza £800 tygodniowo, nadwyżka ponad tę kwotę (maksymalnie do £3,000 tygodniowo) liczona jest według niższych stawek:
- 9% – przy jednym dziecku,
- 12% – przy dwojgu dzieci,
- 15% – przy trojgu lub większej liczbie dzieci.
Jak to działa w praktyce
Obie części dochodu są liczone osobno, a następnie sumowane.
Nie jest więc tak, że cały dochód objęty jest jedną stawką procentową.
Przykład:
Rodzic płacący alimenty zarabia £1,000 brutto tygodniowo i ma dwoje dzieci.
- z pierwszych £800: £800 × 16% = £128,
- z nadwyżki £200: £200 × 12% = £24.
Łączna kwota wynosi £152 tygodniowo, przed uwzględnieniem ewentualnych obniżek.
Kiedy kwota może być obniżona
CMS może zmniejszyć wyliczoną kwotę, jeżeli:
- rodzic płacący ma inne dzieci mieszkające z nim,
- płaci alimenty na inne dzieci,
- dziecko, na które są przyznane alimenty, regularnie nocuje u rodzica obciążonego obowiązkiem alimentacyjnym.
W takich sytuacjach CMS odpowiednio koryguje kwotę.
Czego CMS nie bierze pod uwagę
I to jest element, który budzi najwięcej emocji.
CMS nie bierze pod uwagę:
- rat kredytu,
- kosztów wynajmu mieszkania,
- kosztów życia,
- subiektywnej „trudnej sytuacji finansowej”, jeżeli dochód formalnie istnieje.
System nie ocenia sprawiedliwości ani realnych potrzeb dziecka.
System stosuje algorytm oparty na danych z HMRC.
Górny limit dochodu
CMS nalicza alimenty maksymalnie od dochodu do £3,000 tygodniowo brutto.
Jeżeli rodzic zarabia więcej, CMS nie nalicza automatycznie alimentów od nadwyżki. W takich sytuacjach możliwe są jedynie:
- dobrowolne ustalenia między stronami,
- albo osobna droga sądowa poza systemem CMS.
oboje rodzice mieszkają w UK, ale istnieje wyrok alimentacyjny polskiego sądu
Jeżeli oboje rodzice mieszkają w UK, a istnieje prawomocny wyrok alimentacyjny wydany przez polski sąd, to obowiązuje system brytyjski, a nie polski.
Wynika to z faktu, że w Wielkiej Brytanii ustalanie alimentów na dziecko zostało ustawowo przekazane do systemu administracyjnego, o ile strony podlegają jurysdykcji UK. Podstawą jest Child Support Act 1991, który przewiduje, że brytyjski organ alimentacyjny ma kompetencje wobec osób zwykle zamieszkujących w UK (habitually resident).
Podstawa prawna:
https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1991/48
W takiej sytuacji:
- Child Maintenance Service (CMS) może ustalić nową kwotę alimentów według własnego algorytmu,
- CMS nie jest związany wysokością alimentów określoną w polskim wyroku,
- alimenty są naliczane na podstawie aktualnych dochodów z HMRC, a nie wcześniejszego orzeczenia sądu w innym kraju.
Polski wyrok:
- nie traci ważności jako orzeczenie,
- może mieć znaczenie dla zaległości za okresy sprzed objęcia sprawy systemem CMS,
- nie ustala wysokości alimentów na przyszłość, jeżeli sprawa jest prowadzona w UK przez CMS.
Stanowisko to jest spójne z oficjalnymi wytycznymi rządu UK, które wskazują, że w sytuacji, gdy dziecko i rodzice mieszkają w Wielkiej Brytanii, nowe ustalenia alimentów odbywają się w systemie CMS, a nie poprzez egzekwowanie zagranicznych wyroków co do bieżącej wysokości świadczenia.
Regulacje dotyczące jurysdykcji alimentacyjnej w UK:
Child Support Act 1991 – ustęp dotyczący jurysdykcji i działania brytyjskiego systemu alimentacyjnego:
https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1991/48/contents
Ty i dziecko w UK, drugi rodzic w Polsce
Tu pojawia się pierwsze zderzenie z mitem.
To nieprawda, że alimenty kończą się na granicy, nawet jeśli drugi rodzic wrócił do Polski.
Nie oznacza to jednak, że sprawę prowadzi się dokładnie tak samo jak w sytuacji, gdy oboje rodzice mieszkają w UK.
W tym układzie nie składa się automatycznie wniosku do Child Maintenance Service (CMS), ponieważ CMS może działać administracyjnie tylko tam, gdzie ma do tego realne narzędzia.
Kluczowe jest jedno pytanie: czy istnieje już tytuł alimentacyjny.
NIE MA żadnego wyroku ani decyzji alimentacyjnej
Jeżeli:
- dziecko mieszka w UK,
- Ty mieszkasz w UK,
- drugi rodzic na stałe przebywa w Polsce,
- nie ma dobrowolnych wpłat,
- a CMS nie jest w stanie skutecznie ustalić i egzekwować alimentów administracyjnie,
to w praktyce konieczne może być uzyskanie orzeczenia sądowego w UK, które ustali obowiązek alimentacyjny.
Dopiero takie orzeczenie może stać się podstawą do:
- uruchomienia procedury międzynarodowej,
- przekazania sprawy do egzekucji w Polsce,
- dalszych działań przez instytucje pośredniczące.
To jest ten moment, który wiele osób pomija, a potem miesiącami krąży między urzędami, nie wiedząc, dlaczego CMS „nie rusza sprawy”.
ISTNIEJE już wyrok – na przykład polskiego sądu
Jeżeli jednak:
- istnieje prawomocny wyrok alimentacyjny, na przykład wydany przez polski sąd,
- a rodzic zobowiązany do płacenia mieszka w Polsce,
to nie ustala się alimentów od nowa w UK.
W takim przypadku:
- nie składa się nowej sprawy merytorycznej do sądu w UK,
- nie prosi się brytyjskiego sądu o ponowne ustalenie alimentów,
- tylko uruchamia się procedurę uznania i egzekucji istniejącego wyroku.
Sprawa trafia wtedy do Maintenance Enforcement Business Centre (MEBC), które obsługuje sprawy transgraniczne i współpracuje z organami w Polsce w ramach procedur międzynarodowych (REMO).
Sąd w UK nie jest w tym wariancie potrzebny, chyba że pojawi się spór co do wykonalności, jurysdykcji lub tożsamości zobowiązania.
Ty i dziecko w Polsce, drugi rodzic w UK
Ten wariant jest często źle prowadzony, bo wiele osób próbuje zacząć w UK. To błąd.
Jeżeli dziecko i rodzic sprawujący opiekę mieszkają w Polsce, a drugi rodzic mieszka lub pracuje w UK, to nie składa się wniosku do Child Maintenance Service (CMS). GOV.UK mówi to wprost.
Źródło:
https://www.gov.uk/child-maintenance/if-one-parent-lives-abroad
Co robić zamiast tego
- Zaczynasz w Polsce – składasz pozew o alimenty do sądu rejonowego (wydział rodzinny).
- Polski sąd ustala obowiązek i wysokość alimentów.
- Po uzyskaniu prawomocnego wyroku uruchamiasz procedurę międzynarodowej egzekucji.
- Sprawa trafia do UK przez organy centralne i jest obsługiwana m.in. przez Maintenance Enforcement Business Centre (MEBC).
W tym scenariuszu:
- CMS nie nalicza alimentów,
- CMS nie przelicza kwoty,
- CMS nie zastępuje polskiego wyroku.
W Wielkiej Brytanii egzekwowana jest kwota z polskiego wyroku, a nie nowa kwota wyliczona według brytyjskiego algorytmu.
Rola MEBC i procedur międzynarodowych – co naprawdę robi ten system
Na różnych etapach opisanych wcześniej scenariuszy pojawia się Maintenance Enforcement Business Centre (MEBC). Dlatego właśnie warto jasno postawić granice jego roli, ponieważ to w tym miejscu rodzi się najwięcej nieporozumień.
MEBC nie zastępuje sądu i nie ustala alimentów od zera, a jego rola nie polega na decydowaniu o wysokości świadczeń.
W praktyce nie przelicza on kwot ani nie rozstrzyga, ile ktoś ma płacić, ponieważ nie posiada takich kompetencji.
MEBC zajmuje się wyłącznie tym, co zostało już wcześniej ustalone, a więc:
- obsługuje sprawy, w których istnieje tytuł alimentacyjny (wyrok sądu lub decyzja administracyjna),
- przekazuje takie sprawy do procedur międzynarodowych, a następnie
- współpracuje z zagranicznymi organami w ramach systemu REMO(Reciprocal Enforcement of Maintenance Orders).
Polska jest krajem objętym tą współpracą, co oznacza, że w opisanych wcześniej scenariuszach alimenty nie „znikają” po przekroczeniu granicy, lecz zmienia się droga ich dochodzenia.
To, co ustala kwotę alimentów, zostało już wyjaśnione wcześniej, dlatego warto to jeszcze raz uporządkować:
- czasem robi to CMS, gdy wszyscy mieszkają w UK,
- innym razem robi to polski sąd, gdy dziecko mieszka w Polsce,
- natomiast MEBC pojawia się dopiero później, czyli wtedy, gdy trzeba przejść z etapu ustalania do etapu egzekucji za granicą.
Z tego powodu kluczowa zasada, która przewija się przez cały artykuł, brzmi:
Najpierw musi istnieć decyzja lub orzeczenie o alimentach,
a dopiero potem możliwa jest skuteczna egzekucja międzynarodowa.
Jeżeli ten porządek zostanie zachowany, procedury – choć formalne i czasochłonne – działają.
Jeżeli jednak zostanie pominięty, wtedy zaczyna się krążenie między instytucjami, a także sprzeczne informacje i fałszywe przekonanie, że „nic się nie da zrobić”.
I właśnie dlatego to nieprawda, że alimenty kończą się na granicy.
One zawsze kończą się tam, gdzie ktoś próbuje je dochodzić bez właściwego tytułu, a nie tam, gdzie kończy się granica państwa.
Informacja dla czytelników
Ten artykuł ma charakter informacyjny i pokazuje ogólne zasady dotyczące alimentów w UK i w Polsce. Nie stanowi porady prawnej ani indywidualnej interpretacji przepisów. W sprawach wymagających decyzji lub oceny konkretnej sytuacji warto skonsultować się z prawnikiem lub odpowiednią instytucją.
